Trefpunt Zelfhulp

Doelgroep

Achterban

De achterban van zelfhulpgroepen omvat (niet-actieve) leden, deelnemers, medewerkers en bestuurders. Naast probleemervaarders vinden ook hun familieleden, kennissen en vrienden steun bij zelfhulpgroepen.

‘Blanke vrouwen van middelbare leeftijd uit de middenklasse’

Er wordt vaak verondersteld dat vooral blanke vrouwen van middelbare leeftijd uit de middenklasse in zelfhulpgroepen terug te vinden zijn. Deze veralgemening bevat een kern van waarheid maar dient toch genuanceerd te worden. Het profiel van de deelnemers hangt immers vooral af van de probleemsituatie waarrond een groep werkt.

Vrouwen zijn oververtegenwoordigd in de meeste zelfhulpgroepen. Zij zetten de stap naar een zelfhulpgroep gemakkelijker. Bij de meer actiegerichte groepen treden vooral mannen op de voorgrond. Wellicht komen zij door te handelen gemakkelijker tot ‘praten’.

Sommige groepen hebben een overwegend ouder publiek (bv. een seniorengroep zoals de Grijze Panters). Andere groepen hebben een jonger ledenbestand (bv. de zelfhulpgroep voor mensen die met een herhaaldelijke miskraam werden geconfronteerd). Ten slotte zijn er ook groepen die lotgenoten van alle leeftijden bereiken (bv. epilepsie).

De uitspraak dat zelfhulpgroepen een middenklassefenomeen zijn, duikt geregeld op, maar is nog nooit getoetst. Die perceptie ontstaat deels uit de misvatting dat zelfhulpgroepen louter praatgroepen zijn waarin vooral mondige mensen aan hun trekken komen.

In Vlaamse zelfhulpgroepen zijn weinig personen van allochtone herkomst actief. Als verklaring daarvoor hoor je wel eens dat hun sociale netwerken voldoende ondersteuning bieden in moeilijke levenssituaties. Ook deze hypothese werd nog nooit onderzocht.

Motieven

Ernstig ziek zijn of geconfronteerd worden met een crisissituatie veroozaakt abrupte veranderingen. Allerlei evidenties vallen weg. De leefwereld van voorheen wordt dikwijls een stuk kleiner, de dagelijkse structuur wordt overhoop gehaald en er treedt een vervreemding ten aanzien van het eigen lichaam op. Het is dan zaak om te leren omgaan met deze veranderingen en met het anders-zijn. Daarbij is het belangrijk een hersteld gevoel van controle op te bouwen. Een zelfhulpgroep biedt hierbij voor sommige mensen steun.

Mensen kloppen aan bij zelfhulpgroepen om:

Leestips: