Zelfhulpondersteuningscentra hebben een erg grote impact op het aantal zelfhulpgroepen en op de kwaliteit van hun aanbod. Ze vormen een conditio sine qua non voor het ontstaan van nieuwe en het voortbestaan van bestaande zelfhulpinitiatieven.
In Vlaanderen bestaan ongeveer 1250 zelfhulpgroepen (1 per 4800 inwoners) die door drie zelhulpondersteuningscentra ondersteund worden:
Net als Trefpunt Zelfhulp vzw ontstonden zijn Europese tegenhangers als uitlopers van onderzoeksprojecten aan het einde van de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig. In de contacten met het werkveld werd duidelijk dat de toen nog prille zelfhulpgroepen heel wat aan mensen in crisis te bieden hadden, maar zelf met tal van ondersteuningsbehoeften kampten. Bij de uitdaging om die ondersteuning van zelfhulpgroepen uit te bouwen, vonden de onderzoekers een belangrijke bondgenoot in de Europese afdeling van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO). Tijdens verschillende door de WGO gesponsorde conferenties werd de rol en praktijk van zelfhulpondersteuningscentra uitgediept. Dankzij de interesse van de WGO en de legitimering die deze bood, werden gaandeweg overal in West-Europa zelfhulpondersteuningscentra opgericht. Ook werd een informeel netwerk van Europese zelfhulpondersteuners gestart dat sinds 1991 tweejaarlijks verzamelt voor een European Expert Meeting. De expert meeting vond al twee keer in Vlaanderen plaats: in Brugge (1997) en in Leuven (2007).
Leestip:
Dat de samenwerking tussen zelfhulpgroepen en professionelen rimpelloos en in optimale omstandigheden verloopt, is allicht een over-statement. Een juistere uitspraak is, dat de relatie tussen zelfhulpgroepen en professionelen 'niet zonder spanningen' verloopt.
Bij discussies over het nut, de eigenheid en het belang van zelfhulpgroepen en van professionele hulpverleners en bij het beschrijven van het spanningsveld tussen beiden, stoot men onvermijdelijk op het verschil tussen de ervaringskennis van lotgenoten die de zelfhulpgroepen recht van bestaan verleent en op de autoriteit van de professionele hulpverlening.
Van een goede samenwerking tussen zelfhulpgroepen en professionelen wordt iedereen beter:
Door de subsidiëring van Trefpunt Zelfhulp vzw opteert het Vlaamse Ministerie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin voor een globale ondersteuning van de Vlaamse zelfhulpinitiatieven. De ondersteuning van Trefpunt Zelfhulp vzw bestaat uit vier kernopdrachten die de voorwaarden creëren voor de spontane ontwikkeling en ontplooiing van zelfhulpinitiatieven.
Behalve deze globale steun kunnen sommige verenigingen aanspraak maken op een financiële toelage in het kader van het Decreet op het Vrijwilligerswerk.
De Vlaamse Gemeenschap ondersteunt ook het Vlaams Patiëntenplatform vzw. Dit is een koepelorganisatie van een 80-tal patiëntenverenigingen die een taak heeft op vlak van belangenverdediging.
Trefpunt Zelfhulp vzw is ontstaan in 1982 aan de afdeling Medische Sociologie van de K.U. Leuven naar aanleiding van een beleidsvoorbereidend onderzoek om het zelfhulplandschap in kaart te brengen. Na de eerste beginjaren zwakte de onderzoeksaandacht voor zelfhulpgroepen af. Er liggen echter nog heel wat onderzoeksterreinen met betrekking tot zelfhulp braak (bv. nieuwe vormen van zelfhulp, effectiviteit en efficiëntie van zelfhulp, sociale differentiatie in zelfhulp, de activering van het zelfhulppotentieel, de samenwerking tussen zelfhulp- en professionele initiatieven, de impact van zelfhulpgroepen in het gezondheidszorg- en welzijnssysteem). Trefpunt Zelfhulp vzw probeert het onderzoek over zelfhulpgroepen weer op de agenda te plaatsen. De zelfhulpgeschiedenis van onder meer Duitsland toont immers aan dat meer aandacht voor zelfhulpgroepen in onderzoek positief afkleurt op zelfhulpondersteuners en bijgevolg ook op zelfhulpgroepen.
Leestips: