Boek over rouw bij kinderen en jongeren

27 april 2017

Hoe begeleid je verliesverwerking bij kinderen en jongeren?

Een dierbare verliezen is een ingrijpende gebeurtenis, zeker als je nog jong bent. Kan een kind het intense verdriet van een verlies wel aan en blijft het niet voor altijd in negatieve zin getekend? Gelukkig blijken de meeste kinderen met de juiste steun uit hun omgeving het verlies van een dierbare goed te kunnen verwerken. Dit betekent niet dat verliesverwerking een eenvoudige opgave is. Zeker niet omdat volwassenen in de omgeving van het kind zelf meestal ook in de rouw zijn.

Boek Rouw bij kinderen en jongerenHet boek 'Rouw bij kinderen en jongeren' van Mariken Spuij biedt handvaten aan iedereen die kinderen en jongeren wil steunen bij hun rouwproces:

  • Wat zijn normale reacties tijdens een rouwproces?
  • Hoe communiceer je over verlies met een kind?
  • Wat helpt een kind bij de verwerking van een verlies?
  • Wanneer schakel je professionele hulp in?

Wisselwerking tussen verliesverwerking en ontwikkelingsfase

Spuij legt uit waarom theorieën over rouwreacties, de zogenaamde fasenmodellen, ontoereikend zijn om verliesverwerking bij kinderen te interpreteren. Deze modellen hebben betrekking op rouw bij volwassenen. Ze houden geen rekening met de invloed van de ontwikkeling van kinderen.

Het boek beschrijft hoe de cognitieve, sociale en emotionele ontwikkeling verloopt in de vroege kindertijd, basisschoolleeftijd en puberteit. In elke fase verschilt het begrip van de dood en dat beïnvloedt de rouwreacties. Voor elke periode zijn er bepaalde ontwikkelingsopgaven belangrijk. Adolescenten zijn bijv. volop bezig met het ontwikkelen van een eigen identiteit en het vergroten van emotionele zelfstandigheid, terwijl een baby een relatie met een opvoeder ontwikkelt.

Herrouwen

Onder invloed van de ontwikkeling en de ontwikkelingstaken kan er een tijd na het verlies een periode van rouw aanbreken. Herrouwen is een normaal verschijnsel bij kinderen. Pas jaren later denkt een kind na over het impact van het verlies op zijn persoon en leven en daarbij komen pijnlijke gevoelens boven. Doordat ze zichzelf en de wereld om hen heen steeds beter gaan begrijpen, kan het verlies als het ware weer actueel worden. Met een voortschrijdend begrip en toegenomen vaardigheden wordt het verlies opnieuw bezien en wordt er opnieuw betekenis aan verleend.

Nood aan lotgenoten

Als het goed is, bieden opvoeders steun en structuur en vervullen zij daarmee een belangrijke rol in het rouwverwerkingsproces van een kind. Soms is deze steun echter niet genoeg en is er meer of andere hulp nodig.

Uit onderzoek blijkt dat behandelingen voor rouwproblemen bij kinderen meestal weinig effect hebben. Naast interventies bestaan er ook lotgenotengroepen. Soms heeft een kind of jongere behoefte aan contact met leeftijdgenoten die in dezelfde situatie zitten, met wie ze hun verhaal en ervaringen kunnen delen.

Veel kinderen geven aan dat ze het prettig vinden om andere kinderen te ontmoeten die hetzelfde hebben meegemaakt. Het zorgt voor gevoelens van herkenning en erkenning. Gevoelens die gepaard gaan met verlies worden zo genormaliseerd en dit zorgt voor zelfvertrouwen.

Bovendien geven kinderen en jongeren aan dat activiteiten met lotgenoten hen helpen met het leren uiten van zorgen en gevoelens. Deze aspecten van lotgenotencontact kunnen het emotioneel welbevinden van deelnemers verbeteren en toekomstige problemen voorkomen.

Meer info?

> Zoek een zelfhulpgroep voor kinderen en jongeren die een dierbare verloren zijn.

> Het boek 'Rouw bij kinderen en jongeren - Over het begeleiden van verliesverwerking' van Mariken Spuij wordt verdeeld door EPO en is uitgegeven door Nieuwezijds (Amsterdam). Het ISBN-nummer is 9789057124556.