In het begin van de jaren 80 zette de toenmalige Vlaamse Executieve een onderzoeksprogramma op. Vanaf 1980 belastte het Ministerie (toen nog Staatssecretariaat) van Gezin en Welzijnszorg de Afdeling Medische Sociologie van de K.U.Leuven met een beleidsvoorbereidende onderzoeksopdracht rond zelfhulpgroepen. De onderzoekers werden geconfronteerd met heel wat vragen om informatie en ondersteuning (praktisch werk, een onderzoekje, adressen, enz). De toenemende zichtbaarheid van zelfhulp, de interesse van het publiek en de professionele zorgenwereld, leidden eveneens tot een heel pakket informatievragen. Aangezien er steeds meer vragen kwamen, bouwde de onderzoekers in 1982 een element dienstverlening in hun onderzoek in. Dit aspect nam steeds meer in belang toe. In 1984 besliste mevrouw Rika Steyaert, Gemeenschapsminister van Gezin en Welzijnszorg, dit centrum verder uit te bouwen ter ondersteuning van de Vlaamse zelfhulpgroepen: Trefpunt Zelfhulp vzw.
Het Vlaamse Ministerie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin subsidieert Trefpunt Zelfhulp vzw ad nominatim.
De K.U.Leuven stelt haar infrastructuur en accomodatie ter beschikking van Trefpunt Zelfhulp vzw.
Het Trefpunt is een laagdrempelig informatie– en ondersteuningscentrum rondom zelfhulp, geen koepelorganisatie met formele lidorganisaties. Vooral zelfhulpgroepen en hun achterban, particuliere cliënten of patiënten en hun omgeving en professionele gezondheids- en welzijnswerkers doen een beroep op het Trefpunt. Ook studenten, onderzoekers, beleidsmakers en journalisten behoren tot het doelpubliek.
Trefpunt Zelfhulp vzw gelooft sterk in het eigen probleemoplossend vermogen van mensen en wil ervaringsdeskundigheid stimuleren en maximaliseren. Dat streven komt tot uiting in zijn kernopdrachten:
Het Trefpunt informeert een breed publiek over zelfhulpgroepen en andere vormen van lotgenotencontact en ervaringsdeskundigheid. Het TZ verschaft deze informatie via:
Trefpunt Zelfhulp vzw geeft ondersteuning aan zelfhulpgroepen in diverse fasen van de “organisatiebiografie”, vanuit verschillende invalshoeken en op uiteenlopende manieren. Het Trefpunt adviseert nieuwe zelfhulpgroepen bij hun oprichting. Het begeleidt ook bestaande groepen. Hierbij hanteert het verschillende invalshoeken: juridisch (onder meer bij de regularisatie met betrekking tot de ‘nieuwe’ vzw-wetgeving en de wet op het vrijwilligerswerk), organisatorisch (zoals bij de uitwerking of de heroriëntering van de organisatiemissie, de taakverdeling onder de kernleden, het financiële bestuur, ...) groepsdynamisch (bijvoorbeeld bij teambuilding of conflictbemiddeling) en psycho-sociaal (bij het leren omgaan met een ziekte en/of probleem).
De ondersteuning van nieuwe en bestaande zelfhulpinitiatieven gebeurt aan de hand van persoonlijke gesprekken en via vorming op maat.
Trefpunt Zelfhulp vzw organiseert studie-evenementen en intervisiegesprekken voor zelfhulpgroepen die rond een gelijkaardige problematiek werken. Trefpunt Zelfhulp vzw stimuleert samenwerkingsverbanden op vlak van zelfhulp. Het Trefpunt verleent zijn medewerking aan bijzondere projecten.
Het Trefpunt doet om de twee jaar een uitgebreide bevraging bij de Vlaamse zelfhulpgroepen: de morfologie. Het registreert nauwgezet wie het Trefpunt contacteert en maakt jaarlijks een analyse van contacten. Trefpunt Zelfhulp vzw adviseert zelfhulpgroepen die een ledenonderzoek willen doen Het geeft ook thesisbegeleiding aan studenten die een thesis schrijven over een zelfhulpgerelateerd thema. Ten slotte legt het Trefpunt zich als adviseur, partner of uitvoerder toe op het opzetten van grootschalig(er) onderzoek dat relevant is voor de Vlaamse zelfhulpgroepen.